logo

fb youtube rss

Σύνδεση


Αν ο Θεός κατέβαινε στη γη για να κουβεντιάσει με τους ανθρώπους... τότε σίγουρα θα μίλαγε σαν τον Πλάτωνα. Καμιά άλλη γλώσσα δεν θα του ταίριαζε τόσο πολύ για ν' αγγίξει τις καρδιές και τις ψυχές του κόσμου. Του Ιατρού Δημήτρη Καραλή Johannesburg- 2003 Νότιος Αφρική

ΠΛΑΤΩΝΑΣ

Ο

ΘΕΜΕΛΙΩΤΗΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ

Του Ιατρού Δημήτρη Καραλή

Αν ο Θεός  κατέβαινε στη γη να κουβεντιάσει στους ανθρώπους του μέρα, τότε σίγουρα θα μίλαγε σαν τον Πλάτωνα. Καμιά άλλη γλώσσα δεν θα του ταίριαζε τόσο πολύ να αγγίξει τις καρδιές και τις ψυχές του κόσμου. Διαβάζοντας κανείς τα βαθυστόχαστα γραφτά του, νοιώθει πως μάλλον ο Θεός  μεταμορφώθηκε σε Πλάτωνα για να μοιράσει σοφία και αγάπη στην ανθρωπότητα. Τόσο θεσπέσια τελειοπελεκημένες είναι οι σκέψεις του, που μήτε ένα ιώτα δεν άφησε για μας να προσθέσουμε στα θεόπνευστα γραφτά του. Δεν θα υπέρβαλα ελπίζω αν φώναζα κι εγώ σαν τον φανατικό ισλαμιστή Ομάρ για το κοράνι του. ‘Κάψτε  τις ογκώδες βιβλιοθήκες δεν μας χρειάζονται πια’, αφού  όλες οι  αξίες τους είναι  μαζεμένες στα Πλατωνικά κιτάπια’.

Ότι και να ζητήσει κανείς το βρίσκει πάντοτε στον Πλάτωνα: Φιλοσοφία, κοσμογονία,  μεταφυσική,  αλήθεια,  πνευματισμό, μυστικισμό, αθανασία, κοινωνιολογία, πολιτική, συνταγματολογία, δικαιοσύνη, παιδαγωγία, λογοτεχνία, ρητορική, επιστημολογία, μαθηματικά, ηθική, αθλητισμό, υγιεινή, αγάπη και ότι άλλο θελήσει η καρδιά του. Μόνο το βιβλίο του ‘Πολιτεία’  φτάνει να μορφώσει την ανθρωπότητα, λέει ο  Έμερσον, παραπάνω σχολειά δεν μας χρειάζονται. Χωρίς τον Πλάτωνα σήμερα θα μοιάζαμε όλοι μας σαν τα μωρά παιδάκια που χτυπούν τα ποδαράκια τους σκούζοντας μέχρι να  μάθουν την Μητρική τους γλώσσα να πουν τι θέλουν και να ηρεμίσουν ψυχοδιανοητικά. ‘Πλάτωνας σημαίνει φιλοσοφία και φιλοσοφία σημαίνει Πλάτωνας. Είναι ο πρώτος δασκαλογονιός της συστηματικής  σκέψεις στον κόσμο, που χωρίς αυτόν η ανθρωπότητα σήμερα δεν θα ξεχώριζε και πάρα  πολύ απ’ το υπόλοιπο ζωικό της βασίλειο. Θεμέλιωσε το πρώτο οργανωμένο επιστημονικό  σκολειό εδώ και  πριν από 25 αιώνες στην  πρώτευσα της γνώσης Αθήνα, κι από τότε συνεχίζουν να χτυπούν τα σχολειοκαμπανάκια σε κάθε πόλη και  χωριουδάκι  απανταχού  στην οικουμένη.

Έφαγε σαν μεταξοσκούληκας κάθε άγουρη και απροσδιόριστη σκέψη απ’ την προγενέστερη  Ελλάδα, βόρειο Αφρική, Βαβυλωνία και υπόλοιπη Ασία, για να τις αναγεννήσει αργότερα ποιο ώριμες και ποιο προσδιορισμένες για τα Ελληνικά και λοιπά Ευρωπαϊκά μελίγγια.

Βάρβαροι και ανθρωποφάγοι ούλου του κόσμου ηρέμησαν ψυχοδιανοητικά θηλάζοντας την νοητική του αμβρόσια για 2500 χρόνια. Φιλόσοφοι, μύστες, πεζογράφοι, ποιητές γλωσσολόγοι, ρήτορες, αστρονόμοι, κοσμογόνοι, πολιτικοί. παιδαγωγοί και δογματολάτρες, έτρεξαν και θα τρέχουν όλοι τους  αιώνια στο μυστήριο τούτο που  λέγετε Πλάτωνας.

Όλοι τους δανείσθηκαν την διανοητική του σκάλα, για να αγναντέψουν από  πιο ψιλότερα της ψυχής τα καραούλια. Χριστιανοί να Πλατωνίζουν με τη βίβλο τους, Ιουδαίοι να τον πονηροπιθηκίζουν με το Torah τους, και οι μωαμεθανοί να τον αποστηθίζουν σχεδόν ατόφιο στο μικρό βιβλιαράκι τους περί ηθικής ‘Ahlak-y-jalaly.  -Μύστες, φιλόσοφοι, πεζογράφοι, ποιητές και στοχαστές όλου του κόσμου σαν τους Αμμώνιο Σακά, Πλωτίνο, Πορφύρα, Πρόκλο, Ιαμβλίχο, Πλούταρχο, Milton, Dante, Montain, Shakespeare, Thomas Taylor, Ralph Cudworth, John Smith, Voltaire, Bacon, Carlyle, Emerson και χιλιάδες άλλοι, ήσαν όλοι τους Πλατωνικά βλαστάρια. Προσπαθώντας ο Αριστοτέλης  να αντιγνωμήσε  αρχικά  τον δάσκαλό του, δεν τα κατάφερε τελικά ο δόλιος, πλατώνιζε κι αυτός σε κάθε  φτεροπενιλιά μέχρι το τέλος της ζωής του. Είναι σχεδόν αδύνατο να σκεφτεί κανείς λιγάκι παραπέρα χωρίς την Πλατωνική βοήθεια. Μοιάζει σαν την μαλλιαρή αντροχερούκλα του πατέρα  που τρυφοκρατά το αχνούδουτο χεράκι του παιδιού του στην πρώτη μέρα του δημοτικού σχολειού.

Γεννήθηκε γύρω στο 427 π.χ, περίπου, τότε κοντά που πέθανε και το πολιτικό είδωλο των αρχαίων μας προγόνων Περικλής. Γνώρισε την δόξα των τραγωδοσυγγραφέων, Αισχύλου, Σοφοκλή, Ευριπίδη και Αριστοφάνη αλλά και την ολέθρια πολιτιστική καταστροφή του Πελοποννησιακού πολέμου. Παρά την πλούσια αριστοκρατική του  ανατροφή, αρνήθηκε τον δρόμο της υλιστικής αφθόνιας και της εγωκεντρικής του αυτοπροβολής. Προτίμησε το μονοπάτι της εγκράτειας και της μετριοφροσύνης για να θερίσει την λαμπρή διανοητική και πνευματική σοδιά του αργότερα. Στα τρυφερά του 20 χρόνια, γνώρισε το είδωλο της φιλοσοφίας όλων των εποχών ‘Σωκράτη’, όπου και τον ακολούθησε πιστά μέχρι στον θάνατό του. Μετά την απάνθρωπη εκτέλεση του αγαπημένου του δασκάλου, αφιέρωσε τα υπόλοιπα χρόνια της ζωής του για να μιλάει μοναχά για αυτόν.

Ταξίδεψε στην Magna Grecia (Μεγάλη Ελλάδα) της Σικελίας και επισκέφθηκε την Αίγυπτο και την Βαβυλωνία. Λένε μάλιστα πως πήγε και παραπέρα. Επιστρέφοντας στην Αθήνα το 386 π.χ,  ίδρυσε το πρώτο Πανεπιστημιακό σκολειό του κόσμου που το ονόμασε ‘Ακαδημία’ προς τομή του γνωστού  αθλητή Ακάδημο. Ήταν ανοικτό σκολειό έξω στη φύση, ανάμεσα σε  ελαιώνες, πλατάνια και πευκοέλατα, όπου ο Αριστοτέλης προσπάθησε να τον την μιμηθεί με την περιπατική  σχολή του στις όχθες του Ιλισού ποταμού αργότερα. Εισέρχονταν στο σκολειό  για μάθηση μόνο οι μυημένοι στα πλατωνικά του ιδεώδη.

Μπροστά στην εξοχική  σχολική του  αυλόπορτα, διάβαζε κανείς από μακριά την τρανή  ταμπέλα του σκαλισμένη πάνω σε πεντελικό μάρμαρο. «Ουδείς  αμύητος εισέλθειτο».

Από όλα τα μέρη του κόσμου φτάνανε διψασμένοι να ακούσουν την Πλατωνική διδασκαλία. Δίδασκε πάντα ζωντανά στους μαθητές του κουβεντιάζοντας μαζί τους  σαν τρυφερός δασκαλοπατέρας. Δεν πίστευε στην γραπτή διδασκαλία παρ’ ότι έγραψε αρκετά βιβλία για να περνάει την ώρα, όπως έλεγε.  Όλη την συγγραφική του  συγκομιδή την αποκαλούσε «παγκάλη παιδία», δηλαδή= ευχάριστο παιχνίδι, η ευγενή διασκέδαση. Απορρόφησε αρκετούς προγενέστερους Έλληνες στοχαστές, όπως Όμηρο, Θαλή, Ηράκλειτο, Αναξαγόρα, Πυθαγόρα, Φιλόλαο, Παρμενίδη, Εμπεδοκλή, Κρατύλο και Σωκράτη  στο νοητικό του  αλώνι, για να τους αναπαράγει αργότερα ποιο νόστιμους  και περισσότερο χωνευτικούς για την Ελλάδα και  υπόλοιπη ανθρωπότητα. Πίστευε σαν τον Πυθαγόρα, ότι  το  διανοητικό σύστημα του  σύμπαντος  είναι   μαθηματικά  περιτυλιγμένο και δεν  κατανοείτε    τόσο εύκολα  χωρίς  λίγη γνώση  γεωμετρίας.  Για αυτό και η δεύτερη  ταμπέλα στη σχολή του έγραφε;  «Ουδείς γεωμετρικά αμαθείς εισέλθειτο»

Δυστυχώς δεν είχαν τότε την  πολυτέλεια να μαγνητοφωνούν μαθήματα για μελλοντική αποθήκευση, αλλά οι φτερογραμμένοι του διάλογοί του, αρκούν σήμερα να κάνουν τις ψυχές του κόσμου να χοροπηδάν σαν τους σκαντζόχοιρους κάθε φορά που τους διαβάζουν. Διαβάζοντας, θυμάμαι, τις τελευταίες μέρες του Σωκράτη στα παιδικά μου χρόνια, όχι μόνο δεν κοιμήθηκα πολύ εκείνο το βραδάκι αλλά και έκλαψα παιδοχαρούμενος. Χαιρόμουνα αφάνταστα για την καινούργια μου τούτη ανακάλυψη. Ένας καινούργιος κύκλος χαράς και γνώσης άνοιγε για μένα σαν είδος purgatorio ( πύρινο καθαριστήριο),που καθάριζε την ψυχή μου σαν το μολυσμένο στάρι απ’ την βλαβερή του ήρα.

Δεν ήξερα ποιον να ευγνωμονήσω περισσότερο, το διανοητικό μεγαλείο του Πλάτωνα, η τον Παρθενώνα της σοφίας που ονομάζετε Σωκράτης. Δεν γνώριζα ακόμη καλά που τελείωνε ο ένας και που άρχιζε ο άλλος. Δύσκολα παραμένει ο ίδιος κανείς διαβάζοντας της Πλατωνικές μελέτες. Είναι τα μοναδικά φάρμακα που δαμάζουν της πέντε μας αισθήσεις να υπακούσουν πιστά στην ανθρώπινη διάνοια. Ξυπνάνε μέσα μας τον έρωτα για γνώση και ανάβουν την φλόγα για ένα ατέλειωτο   πνευματοδιανοητικό ταξίδι. Ένας καινούργιος αλαργινός  δρόμος ξεκινά, γεμάτος χαρά, γνώση και αλήθεια για  όσους θωπεύτηκαν απ’ το Πλατωνικό του μεγαλείο. Αφήνοντας πίσω  κάθε σκοτάδι άγνοιας που μας έκανε να περπατάμε τυφλά σαν τους υπνοβάτες τα μεσάνυχτα.

Αδέρφωσε την Ευρώπη και τον υπόλοιπο κόσμο πνευματοδιανοητικά και έκανε  κάθε την χώρα στον πλανήτη  να τον αισθάνεται δικό της. Άγγλοι παιδοχαρούμενοι να μουρμουρίζουν θαυμαστά διαβάζοντας τους διαλόγους του. Ah! How English are  Plato’s  writings! (Α! πόσο Αγγλώδη  είναι τα Πλατωνικά συγγράμματα).

Λατίνοι, Oύννοι, Φράγκοι, Σκανδιναβοί,  Σλάβοι, Ασιάτες και Αφρικανοί να τον κληρονομούν όλοι για δικό τους. Κάθε αναπτυγμένη ψυχή που προσπερνά τα εθνικά της κατώφλια γίνετε αυτόματα υπήκοος

της οικουμένης και λαμβάνει τον τίτλο ‘Κοσμοκράτης’, δηλαδή υπήκοος της πνευματικής ομορφιάς  ούλου του Κόσμου.

Μοιάζει σαν τον λαμπρό μας ήλιο, που λαχταρολατρεύετε σε κάθε χώρα που οι γλυκόθερμες αχτίδες του ανατέλλουν. Νοιώθομε  τυχεροί και ευγνώμονες στον πανάγαθό μας Δια που κατέβηκε στην γη μεταμφιεσμένος σαν Πλάτωνας για να διαφωτίσει τον νου και τις ψυχές του κόσμου λιγάκι πάρα πέρα. Αλλόγλωσσοι απανταχού μετάφρασαν  και θα μεταφράζουν  αιώνια τους Πλατωνικούς διαλόγους στην μητρική τους γλώσσα σαν το ‘πάτερ ημών’ της βίβλου. Μάθαιναν και θα μαθαίνουν την αρχαία Ελληνική γλώσσα για να γευτούν  γνησιότερα την Πλατωνική  μαγεία.

Ισχυρίζονταν σαν τον Σωκράτη πως δεν ήξερε τίποτα, αλλά   μάθαινε κι αυτός  κουβεντιάζοντας  με   άλλους. Η πραγματική γνώση, λέει, δεν προέρχεται απ’ την   πολύχρονη  σπουδή, αλλά ανακαλύπτετε μέσα μας  με οδηγό  την αμοιβαία διαλεκτική συζήτηση.  Όλη  η  σοφία, τονίζει, είναι ξεχασμένη  στην ψυχή του κάθε ενός, και ανασύρεται απ’ τη λήθη (ξεχασιά)  με τη φιλοσοφική κουβέντα. Να εδώ βλέπομε ξεκάθαρα  την  προέλευση της λέξης  ‘αλήθειας’,  δηλαδή να διώξουμε το ξέχασμα και να επαναφέρομε  τις  μεταψυχικές μας  αναμνήσεις. Ποιο είναι τότε το πρώτο βήμα για το αποκαλυπτικό μας αυτό ταξίδι; - Ο νους, λέει,  πρέπει  να  ελέγχει και να  περιορίζει τις αδέσποτες σωματικές   και  συναισθηματικές ορμές  σταθερά με  σωφροσύνη.  Σαν τον αμαξά, που χαλιναγωγεί και κατευθύνει τα απείθαρχα άλογά του  για να φτάσει  έγκυρα και ασφαλής στον προορισμό του. Με άλαλα λόγια,  πρέπει να ζούμε  πειθαρχικά, λιτά και δίκαια για να μπορούμε να  στοχαζόμαστε πνευματικά  ψηλότερα.

Έψαξα να βρω περισσότερη βιογραφική ύλη για τον Πλάτωνα, αλλά του κάκου μου  δεν τα κατάφερα. Φαίνεται πως οι αναπτυγμένες ψυχές  συνήθως έχουν πολύ μικρή βιογραφία. Κανείς δεν ήξερε τον δρόμο και τον αριθμό του σπιτιού του  να μπει μέσα για να μας ξεστορίσει περισσότερα για την προσωπική  ζωή του. Αν είχε νόμιμη γυναίκα, παιδιά, φίλους, κρυφές ερωμένες, αδυναμίες και άλλα προσωπικά χούγια, δεν γνωρίζομε απολύτως τίποτα. Όλη την προσωπική ζωή του την μετέτρεψε

σε στοχασμό και πνεύμα,- σαν το καλοχτισμένο τζάκι που καίγει τέλεια τον καπνό του για να μην μολύνει την ατμόσφαιρα. Λένε πως δεν γέλαγε τόσο πολύ, η μάλλον πάρα πολύ σπάνια. Μα δεν είχε και άδικο ο άνθρωπος νομίζω, αφού το  ασυγκράτητο γέλιο καμιά φορά είναι και δείγμα ψυχονοητικής ανωμαλίας. Οι φρηνοβλαβείς συνήθως ξεκαρδίζονται στα γέλια χωρίς σημαντική αιτία.

Τα ανέκδοτα, λέει ο Αριστοτέλης, δεν είναι τίποτε άλλο παρά μισοτελειωμένες αλήθειες χωρίς κίνδυνο, κι όταν καταλήγουν σε  κίνδυνο  ζωής, τότε  λέγονται τραγωδίες.

Ο Πλάτωνας δεν αγαπούσε τις επιπολαιότητες και τις μισοτελειωμένες πράξεις στη ζωή. Δεν του προξενούσαν γέλιο οι νοητικές ανεπάρκειες και απροσεξίες των συνανθρώπων του, αλλά λύπη για το κατάντημά τους.

 

Αναρωτιέμαι τώρα, πως άντεξε  η  Πλατωνική  φλόγα  τόσους  αιώνες άκαμπτη μέχρι και σήμερα;  Όταν μάλιστα καταδιώχτηκε, αναθεματίστηκε  και αφορίστηκε σφοδρά   από  τους   μισαλλόδοξους δογματολάτρες;   Λένε, πως  ποτέ δεν υπήρχαν  παραπάνω από  μετρημένα άτομα στα δάχτυλα σε κάθε χώρα για κάθε εποχή, που διαβάζουν και καταλαβαίνουν τον Πλάτωνα σωστά. Σίγουρα, όχι αρκετή αναγνωστική δύναμη να  υποστηρίξει οικονομικά  μια καινούργια έκδοση. Εντούτοις όμως  όλα τα  Πλατωνικά συγγράμματα επανεκδίδονται σχεδόν αδιάκοπα απανταχού στην οικουμένη. Εδώ φαίνεται  ξεκάθαρα, πως κάποια ανώτερη  κοσμική  δύναμη, επιβλέπει και ρυθμίζει το Πλατωνικό πνεύμα  να ρέει στην ανθρωπότητα  ασταμάτητα. Σαν το οξυγόνου στην ατμόσφαιρα  που  πρέπει να  αναπαράγετε αδιάκοπα για να υπάρχει  ζωή  στο πλανήτη  ετούτο,  -έτσι και Ο Πλάτωνας θα επανεκδίδετε αστείρευτα  ως αναγκαία  πνευματική τροφή  στην ανθρωπότητα αιώνια.

Όποια αλλαγή και ολική καταστροφή να φέρει το μέλλον μας μια μέρα. Εάν ακόμα και  ο άξονας της γης αλλάξει θέση και ο  ουρανός ραγίσει κατάμισα! Ο Πλάτωνας θα παραμένει  πάντα ως αναντικατάστατος θεϊκός λύχνος στον  πλανήτη   για  να φωτίζει την διανοητική και πνευματική πορεία του κόσμου. Όλα τα  βιβλία του θα παραμένουν σαν ουράνια παρακαταθήκη μέσα στους αιώνες για να  ανακαλύπτει ο καθένας πόσο ψηλά μπορεί να φτάσει πνευματοδιανοητικά, όταν θελήσει και ακολουθήσει τον σωστό δρόμο στη ζωή του.

Δημήτρης Καραλής

Johannesburg- 2003

Νότιος Αφρική

{backbutton}