logo

fb youtube rss

Σύνδεση

 

Οι εξελικτικές περιπέτειες της Μητέρας Γης
Δημόσια ομιλία του προέδρου Σκεπτικιστών Ελλάδος
Μ. Καλόπουλου



Οι εξελικτικές περιπέτειες της Μητέρας Γης
4,6 δισ. χρόνια πριν
Στο ξεκίνημα της ιστορίας της, η γη ήταν καλυμμένη από τεράστιες ποσότητες νεφών και κάτω απ’ αυτά υπήρχε ένας μικρός κατακόκκινος πλανήτης. Η εξαιρετικά πυκνή ατμόσφαιρα, επέτρεπε μόνο στις κόκκινες ακτίνες να τα διαπερνούν. Δεν υπήρχαν ήπειροι γιατί ο πρωτο-πλανήτης αυτός, ήταν σχεδόν ολόκληρος καλυμμένος από νερό, που έφεραν στη γη οι αμέτρητες συγκρούσεις με παγωμένους αστεροειδείς και κομήτες. Μια άλλη σημαντική διαφορά, ήταν το μέγεθος της γης που ήταν το 1/10 της σημερινής.
Το ίδιο το πλανητικό μας σύστημα ήταν εντελώς διαφορετικό, αφού η γη περιφερόταν μαζί με άλλους πολλούς μικρούς πρωτο-πλανήτες γύρο απ’ τον νεαρό ήλιο.
Στην θέση των τεσσάρων εσωτερικών πλανητών που γνωρίζουμε σήμερα (Έρμης, Αφροδίτη, Γη, Άρης) υπήρχαν 20 πρωτο-πλανήτες που σταδιακά, με βίαιες συγκρούσεις αλληλο-αφομοιώθηκαν.
Η τυχερή γη βγήκε κερδισμένη απ' τις συγκρούσεις αυτές, γιατί δέχθηκε δεκάδες τέτοιες συγκρούσεις-συγχωνεύσεις κι έτσι απέκτησε το αναγκαίο της μέγεθος.
Η τελευταία απ’ τις συγκρούσεις αυτές, ήταν και η σημαντικότερη.
Η τελευταία αυτή εξαιρετικά "τυχερή" σύγκρουση, που δεν ήταν μετωπική, μετέφερε τεράστια ύλη στο κοντινό διαστημικό περίγυρό της γης, σχηματίζοντας έναν δακτύλιο θραυσμάτων γύρο απ’ αυτήν, παρόμοιο μ' αυτόν του Κρόνου, που με την αργή σταδιακή συγχώνευσή του, δημιούργησε τον δορυφόρο μας, την Σελήνη.
Λέγεται μάλιστα, ότι με τον τρόπο αυτόν η τυχερή γη μας, (εκτός απ’ την ιδανική απόστασή της απ’ τον Ήλιο), απέκτησε ισχυρό μαγνητικό πεδίο στον πυρήνας της, που αποτρέπει την βλαπτική για την ζωή ακτινοβολία του Ηλίου, ακριβώς λόγω της υπερβολικής σώρευσης σιδήρου, που βυθίστηκαν στον πυρήνα της. Έτσι απέκτησε η γη τις ιδανικές ιδιότητες και αναλογίες, για να αναπτύξει ζωή, όπως την αναγκαία βαρυτική έλξη, για να μπορεί να συγκρατεί την ατμόσφαιρα και τους ωκεανούς της. Η ζωή αναπτύχθηκε σ’ αυτούς τους ωκεανούς.
Στην σελήνη παραμένουν ορατές όλες οι συγκρούσεις μετεωριτών, ενώ στη γη, αν και δέχθηκε 25πλασιες συγκρούσεις απαλείφθηκαν λόγω της μορφολογίας και της ακατάπαυτης αναδιαμόρφωσής της.

Η γη στους πρώτους χρόνους της διαμόρφωσής της δέχθηκε τουλάχιστο 6 τιτάνιες συγκρούσεις, με μετεωρίτες που πρέπει να ξεπερνούσαν τα 500 χιλιόμετρα διάμετρο.

Πριν 4 δισ. χρόνια και ενώ η ζωή στους ωκεανούς είχε ήδη κάνει την πρώτη δειλή εμφάνισή της, συνέβη η τελευταία απ’ τις τιτάνιας αυτές συγκρούσεις. Η δύναμη της πρόσκρουσης πυράκτωσε ολόκληρο τον πλανήτη και εξαέρωσε όλους τους ωκεανούς της γης! Ολόκληρος ο πλανήτης φλεγόταν σε χιλιάδες βαθμούς θερμοκρασίας για έναν ολόκληρο χρόνο, αφανίζοντας κάθε μορφή ζωής. Κι όμως σε σχισμές της γης και υπόγειες δεξαμενές, ίχνη ζωής επέζησαν και συνέχισαν τον αγώνα της επιβίωσης.

Χίλια χρόνια μετά την κολοσσιαία αυτή σύγκρουση που κράτησε την γη σε πυρακτωμένη μορφή και αφάνισε κάθε μορφή ζωής απ’ τους ωκεανούς, η θερμοκρασία άρχισε να πέφτει και οι εξαερωμένοι ωκεανοί, άρχισαν να πέφτουν ξανά στη γη σε μια ακατάπαυτη κατακλυσμιαία περίοδο βροχοπτώσεων 3000 χιλιοστών το χρόνο. Μια παγκόσμια καταρρακτώδης βροχή, που κράτησε για περισσότερο από 2000 χρόνια! Οι συνέπιες αυτής της σύγκρουσης που αναστάτωσε ολόκληρη την πλανητική επιφάνεια, κράτησαν περισσότερο από 10.000 χρόνια! Κάποια στιγμή όμως, οι ωκεανοί γέμισαν και πάλι και η ζωή ξαναεπέστρεψε στους ωκεανούς.
Σε σχισμές του υπεδάφους αδρανοποιημένοι μικροοργανισμοί επιβίωσαν για εκατοντάδες χιλιάδες χρόνια, μέχρι η γη να ξανα-αποκτήσει τους ήρεμους ωκεανούς της, και η διάβρωση να φέρει ξανά στη ζωή αυτούς τους μικρούς πρωταθλητές της επιβίωσης.

Η εκπληκτική αυτή ικανότητα της ζωής να επανέρχεται στη ζωή μετά από ασύλληπτη μακροχρόνια αδράνεια απεδείχθη πρόσφατα. Επιστήμονες αφού ανέσυραν μικροοργανισμούς από αλατορυχεία χιλίων μέτρων βάθους. Φαντασθείτε… επανέφεραν σε ύπαρξη αυτούς τους μικροοργανισμούς μετά από νάρκωση 250 εκ χρόνων!
Έθρεψαν τους μικροοργανισμούς αυτούς για 4 μήνες και τα νεκρά αυτά μικροσκοπικά οντά, όχι μόνο επανήλθαν στη ζωή μετά από αδράνεια 250 εκ χρόνων, αλλά άρχισαν και να πολλαπλασιάζονται. 

Σε ορυχεία χρυσού 3,5 χιλιομέτρων βάθους βρέθηκε ζωή.
Αυτό εξηγεί πως διεσώθη η ζωή σε ακραίες πυρακτωμένες συνθήκες. Νερό από υπόγειες δεξαμενές που διάβρωναν τον βράχο σε βάθος χιλιομέτρων διέσωσαν μέσα από της τιτάνιες καταστροφές τα αναγκαία αποθέματα ζωής.
Στην πραγματικότητα ο υπόγειος κόσμος ήταν η μεγάλη δεξαμενή ζωής σε κατακλυσμικές καταστροφικές περιόδους.

Τα αρχαιότερα πετρώματα του πλανήτη βρίσκονται κάπου στη Γροιλανδία, όπου και βρέθηκαν τα αρχαιότερα ίχνη ζωής ηλικίας 3,8 δισ. χρόνων και μικροσκοπικά όσο το 1/100 του χιλιοστού! Η ζωή βέβαια στον πλανήτη μας, είναι πολύ προγενέστερη.

Υπερ-παγετώνια περίοδος
Δεν ήταν όμως μόνο οι μετεωρίτες και η λάβα που απείλησαν τη ζωή στον γαλάζιο μας πλανήτη… που σημειωτέων τότε δεν ήταν καθόλου γαλάζιος!
Πριν από 2,2 δισ. χρόνια αλλά και πριν από 800 εκ χρόνια
έγιναν επίσης δυο κολοσσιαίες καταστροφές με την μομφή καθολικού ψύχους!
Ήπιες μορφές παγετώνων (πολικών) έχουμε κάθε 100.000 χρονιά. Η τελευταία δε τέτοια ήπια παγετώνια περίοδος ήταν μόλις πριν από 20.000 χρόνια.

Όμως στις δυο αυτές υπερ-παγετώνιες περιόδους η θερμοκρασία της παγκόσμιας επιφάνειας έφτασε τους -50 βαθμούς!
Οι ωκεανοί είχαν παγώσει σε βάθος ενός χιλιομέτρου!
Αυτή η παγωμένη περίοδος κράτησε δεκάδες εκατομμύρια χρονιά εξαφανίζοντας σχεδόν κάθε μορφή ζωής.

Τι προκάλεσε όμως τον πρώτο απ’ αυτούς τους υπερ-παγετώνες;
Στους ωκεανούς δυο μορφές ζωής διαφορετικής κατεύθυνσης έδιναν τη μάχη της επικράτησης.
Τα μεθανιογενή και τα οξυγονοπαραγωγά (ή φωτοσυνθέτες ή αλλιώς κυανιοβακτηρίδια).
Η ιστορία του οξυγόνου έχει εξαιρετικό ενδιαφέρον
Τα πρώτα 2.5 δισ χρόνια = Ο%
Στα 2,2 δισ χρόνια  = 1%
Στα 600 εκ χρόνια = 20% συνεχώς αυξανόμενο.

Ατμόσφαιρα και οξυγόνο!
Πρέπει να σημειωθεί ότι στα πρώτα 2 δισ, χρόνια της, η γη μας είχε για ατμόσφαιρα κυρίως μεθάνιο και διοξείδιο του άνθρακα. Λίγες ανάσες θα επέφεραν τον θάνατο σε οποιοδήποτε σημερινό έμβιο ον!
Αυτό ανετράπη σταδιακά απ' τις πρώτες οξυγονογηγενείς αποικίες που κατέκλυζαν τα αβαθή των ωκεανών που σήμερα αποκαλούνται στρωματόλιθοι. Παράγοντας διαρκώς οξυγόνο αυτοί οι αρχέγονοι στρωματόλιθοι, απεδείχθησαν οι μεγαλύτεροι ευεργέτες της ζωής.
Παρ' όλα αυτά το εύθηνο οξυγόνο που παρήγαγαν, δεν εύτονε στην ατμόσφαιρα της γης, επειδή το κατακρατούσε ο σίδηρος που ήταν διαλυμένος στα νερά των ωκεανών σε τεράστιες ποσότητες. Όμως με την συνεχή συσσώρευση οξυγόνου, αυτό ανετράπη επιτέλους μετά από 2 δισ. χρόνια. Το διαλυμένο στους ωκεανούς οξυγόνο, οξείδωσε τελικά τον σίδηρο των ωκεανών, και το οξυνόμενο σίδηρο κατακάθισε με την μορφή "σκουριάς" στους πυθμένες των ωκεανών! Έτσι άρχισε σταδιακά η διαφυγή του οξυγόνου απ' τους ωκεανούς στην ατμόσφαιρα της γης!
Τεράστιες ποσότητες απ’ τους οξυγονο-παραγωγούς αυτούς μικροοργανισμούς, κατέληγαν για εκατοντάδες εκατομμύρια χρονιά στην ατμόσφαιρα ελαττώνοντας το μεθάνιο που προϋπήρχε άφθονο και συντηρούσε τον θερμικό μανδύα της γης.
Η ατμόσφαιρα της γης για πρώτη φορά από κόκκινη έγινε γαλάζια.

Στα 2,3 δισ. χρόνια όμως άρχισε απ’ τους οξυγονο-παραγωγούς μικροοργανισμούς, η υπερβολική παραγωγή οξυγόνου, που τελικά απείλησε την ιδία τη ζωή, δημιουργώντας τις συνθήκες της συγκεκριμένης υπερ-παγετώνιας περιόδου.
Η γη χωρίς το ζεστό περίβλημα μεθανίου, εισήλθε σε μια κολοσσιαίων διαστάσεων παγετώνια περίοδο.
Τα μαθανιοειδή ήταν υπεύθυνα για τον ζεστό κύκλο ζωής, που κράτησε εκατοντάδες εκατομμύρια χρόνια. Τώρα τα οξυγονο-παραγωγικά όντα προκάλεσαν ένα αφανιστικό παγετώνα για δεκάδες εκατομμύρια χρονιά.
Η ζωή έφτασε ξανά στο χείλος του αφανισμού αλλά επιβίωσε.

Υπερθέρμανση
Με το τέλος των υπερ-παγετώνιων περιόδων, ο πλανήτης μπήκε σε μια αντίστροφη φάση υπερθέρμανσης με +50 βαθ θερμοκρασία.
Τεράστιοι υπερ-κυκλώνες σάρωναν την επιφάνια της γης με ταχύτητα ανέμου που έφτανε τα 1.000 χιλιόμετρα της ώρα (?)… εξαλείφοντας σχεδόν κάθε ίχνος μικροοργανισμών!

Εξ αφορμής αυτών των αντιξοοτήτων, η ζωή αντέδρασε αυξάνοντας σε πολυμορφία, αντοχές και δυνατότητες. Οι μικροοργανισμοί έγιναν 1000 φορές μεγαλύτεροι και πολυπλοκότεροι. Αλλά μόνο πριν από 600 εκ χρόνια οι έμβιοι οργανισμοί έγιναν πραγματικά ορατοί, και απέκτησαν ουσιαστικό μέγεθος και πολυπλοκότητα.

Πως επιβίωσε η ζωή μέσα σ' αυτές θερμοκρασιακές ακρότητες;
Στην Ισλανδία οι επιστήμονες βρήκαν την απάντηση.
Η θερμοκρασίες σε θερμές πηγές με σταθερή θερμοκρασία, έσωσαν τους αναγκαίους πληθυσμούς από τον ολοκληρωτικό αφανισμό.  Αυτή τη φορά η θερμότητα από τα βάθη της γης, διέσωσε το νήμα της ζωής.
Όπως είπαμε όμως, η ζωή απέκτησε πραγματικές διαστάσεις 600 εκ χρόνια πριν, και μετά την δεύτερη υπερ-παγετώνια περίοδο.
Αν μετατρέψουμε ολόκληρη την ζωή του πλανήτη, σε έναν δικό μας έτος, τότε η μεταπήδηση της ζώης από μικροοργανισμούς σε έμβια, ορατά στο μάτι όντα, συνέβη κοντά στα μέσα Νοεμβρίου.
Για πρώτη φορά 3 δισ. χρόνια μετά την πρώτη εμφάνιση στη γη, η ζωή παίρνει διαστάσεις ορατές στο μάτι, διατηρώντας ταυτόχρονα όλα τα πρόδρομα χαρακτηριστικά, που από τότε είναι διαρκώς παρόντα. Όμως για πρώτη φορά 600 εκ χρόνια πριν, εμφανίζονται τα πρώτα γνωστά σε μας χαρακτηριστικά, όπως υποψία σπονδυλικής στήλης, πρόδρομοι ματιών, χεριών και γενικότερα αισθήσεων. 


Ηφαιστειακή δράση

Τι ανέτρεψε την υπερ-παγετώνια αυτή ομηρία της γης;
Η ξαφνική υπερβολική ηφαιστειακή δράση, (απαντούν οι επιστήμονες) που με το διοξείδιο του άνθρακα που εκτόξευαν στην ατμόσφαιρα, δημιούργησαν ξανά συνθήκες θερμοκηπίου, φορτώνοντας την ατμόσφαιρα με 300 φορές μεγαλύτερη ποσότητα διοξειδίου απ’ την σημερινές τιμές.
Η υπερ-παγετώνια περίοδος έληξε, και σταδιακά οι ωκεανοί που απορροφούν διοξείδιο του άνθρακα, κατέβασαν τις τιμές του διοξειδίου στις σημερινές ανεκτές τιμές. Η ζωή είχε ξανά την ευκαιρία της να συνεχίσει τον αργό εξελικτικό της επικό βηματισμό. 

Οι καταστροφές όμως εξακολουθούσαν ασταμάτητα να αναγκάζουν τη ζωή σε νέα άλματα. Οι επιστήμονες βεβαιώνουν ότι μετά την δεύτερη υπερ-παγετώνια περίοδο (600 εκ χρόνια πριν) ξέσπασαν ξανά υπερ-κυκλώνες, με τρομακτικές ταχύτητες ανεμών (1.000 χλμ/ώρα).
Θηριώδη κύματα ανατάραζαν μέχρι τα βάθη τους ωκεανούς, ανακατεύοντας τα έγκατα τους προμηθεύοντας τα πλάσματα με μια θρεπτική σούπα, που πολλαπλασίασε τόσο τους μικροοργανισμούς, που οι ωκεανοί έγιναν καταπράσινοι. Ο πλανήτης από ψηλά θα είχε κυριολεκτικά όχι μπλε… αλλά πράσινο χρώμα!
Οι ειδικοί είναι κατηγορηματικοί. Αν δεν περνούσε αυτές τις υπερ-παγετώνιες περιόδους, η ζωή δεν θα έφτανε σ’ αυτές τις μορφές υπάρξεων.
Χωρίς αυτές τις κολοσσιαίες σε διάρκεια και ένταση καταστροφές, η ζωή στη γη θα μπορούσε να παραμείνει σε μορφή βακτηριδίων.
Όμως πριν από 2,2 εκ χρόνια και πριν από 600 εκ χρόνια, η ζωή αναγκάστικε να κάνει τεράστια άλματα προόδου, παλεύοντας για επιβίωση.

Τα τεράστια αποθέματα οξυγόνου, που η ιδία η ζωή παρήγαγε, ευνόησαν την δημιουργία κολλαγόνου, που αποτέλεσε την πρώτη αφορμή πολύπλοκης αποικίας πολυκύτταρων πλέον οργανισμών, δηλαδή σύνθετων πολυκύτταρων όντων.

Πριν από 450 εκ χρόνια
Πρέπει επίσης να συνειδητοποιήσουμε ότι όλα αυτά συμβαίνουν αποκλειστικά σε θαλάσσιο μόνο περιβάλλον… και μόνο πριν από 450 εκ χρόνια, η ζωή εμφανίζεται στην ξηρά, που μέχρι τότε ήταν μια απέραντη εντελώς άγονη έρημος.  
Πριν από 450 εκ χρόνια λοιπόν, στην επιφάνια της γης σε αντίθεση με τους ωκεανούς που έσφυζαν από ζωή… στην ξηρά δεν υπήρχε κανένα ίχνος ζωής, ούτε φυτών ούτε ζώων!
Τότε… αντί των σημερινών πέντε τεραστίων ηπείρων, υπήρχαν μόνο τρεις μικρότεροι ήπειροι, που ωθούμενοι από την διαφυγή μάγματος απ’ το εσωτερικό του πλανήτη, αντί να διαχωρίζονται (όπως γίνεται σήμερα) αυτοί συνέκλιναν εωσότου τελικά ενωθήκαν. Αυτές, οι αργά συρρικνούμενες μεταξύ των ηπείρων θάλασσες, έως ότου τελικά εξαφανιστούν, φιλοξένησαν τις πλέον ευέλικτες και αναπτυσσόμενες μορφές ζωή, για δεκάδες εκατομμύρια χρονιά. Ακριβώς σ’ αυτές, τις αργά συρρικνούμενες θάλασσες μεταξύ των τότε ηπείρων, η ζωή αναγκάστηκε να πραγματοποιήσει το άλμα της εξέλιξης, από την θάλασσα στην ξηρά!

Σ’  αυτές τις καταδικασμένες σε εξαιρετικά αργό αφανισμό θάλασσες, μεταξύ των τότε ηπείρων, εμφανίστηκε η αδήριτη ανάγκη για μετανάστευση της ζωής έξω απ’ την κοιτίδα της, το θαλασσινό νερό! 
Μια μακρότατη περίοδος πιέσεων και σταδιακής εξαφάνισης του θαλάσσιου ζωτικού χώρου, ανάγκασε τη ζωή (που μέχρι τότε ήταν αποκλειστικά θαλάσσια) να μετανάστευση σταδιακά στην ξηρά! Αυτοί οι μητρικοί ωκεανοί, από ειρηνική κοιτίδα ζωής μεταβαλλόταν σε ακραίο εχθρικό περιβάλλον, για κάθε αδύνατο και ανυπεράσπιστο πλάσμα.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα που δείχνει ξεκάθαρα την δυνατότητα μετεξέλιξη των ειδών, είναι οι τριλοβίτες, μια πρωτόγονη μορφή υδρόβιας ζωής που παρουσίασαν τεραστία ποικιλία σε νέα χαρακτηριστικά, που ανιχνεύονται σε απολιθώματα εκείνης της περιόδου σήμερα.
Αυτή ακριβώς η απόκτηση νέων προστατευτικών και επιθετικών  χαρακτηριστικών, υπογραμμίζει τις ανάγκες αλλαγής για επιβίωση από εχθρικούς θηρευτές.
Οι μεγάλες λοιπόν αλλαγές στα έμβια όντα, τώρα προήλθαν ακριβώς απ’ αυτές τις ενδιάμεσες θάλασσες, που σιγά σιγά αφανιζόταν.

Ορογένεση:
Ενώ λοιπόν η μετακίνηση των τεκτονικών πλακών συνεχίζει να συρρικνώνει τις ενδιάμεσες θάλασσες… η ιδία αυτή διαδικασία αναδιαμορφώνει την ξηρά, κάνοντάς την πιο φιλόξενη στην ζωή!

Στα έγκατα της γης υπάρχουν θερμοκρασίες αρκετών χιλιάδων βαθμών. Τεράστιες ποσότητες μάγματος φτάνου συνεχώς στην επιφάνια της γης οπού και στερεοποιούνται σπρώχνοντας τις τεκτονικές πλάκες της γης τη μια κατά της άλλης. Σε διάστημα εκατομμυρίων ετών οι αλλαγές αυτές είναι κατακλυσμικές. Οι ήπειροι μετακινούνται, τεράστιες ενδιάμεσες θάλασσες εξαφανίζονται, και πυθμένες ωκεανών μετατρέπονται σε ξηρά, με βασανιστικά αργούς ρυθμούς.

Αν θεωρήσουμε πιθανή μια μετακίνηση 10cm/χρόνο, ρυθμός λίγο ανώτερος του σημερινού, τότε μόνο σε 1 εκ χρόνια… μια ήπειρος θα έχει διανύσει μια απόσταση 1.000 χιλιομέτρων!

Ακριβώς αυτές οι τιτάνιες δυνάμεις των συγκρουόμενων ηπείρων, ορθώνουν για πρώτη φορά τεράστια βουνά και οροσειρές (π.χ. οροσειρά των άλπειων 400 εκ ετών) υψώθηκαν συρρικνώνοντας την επίπεδες ηπείρους.
Με την ορογένεση, το κλίμα στην ξηρά αλλάζει θεαματικά.
Στις κορυφές των βουνών συγκεντρώνονται απίστευτες ποσότητες χιονιού, και το εποχιακό λιώσιμο τους, δημιουργεί τα πρώτα ποτάμια και στους πρόποδές τους, τις πρώτες λίμνες και βάλτους. Αυτά ακριβώς είναι και τα πρώτα νέα χερσαία οικοσυστήματα, που δημιούργησαν τις νέες ευκαιρίες διαφυγής των ειδών, από το εχθρικό πλέον θαλάσσιο περιβάλλον τους προς την ξηρά!
Η εκρηκτική αύξηση σε όγκο και σχήμα των αμέτρητων θηρευτών της θάλασσας, με τα τεραστία σαγόνια και συντριπτική δύναμη, εξώθησε την ζωή σε αναζήτηση νέου χώρου επιβίωσης. Οι είσοδο των μικρότερων και ανυπεράσπιστων ειδών, στους ρηχούς υφάλμυρους ποταμούς και λίμνες, εξασφάλισε τότε μια εξαιρετική ευκαιρία επιβίωσης.
Η ζωή προσαρμόστηκε σε υφάλμυρα νερά, και αργότερα προσαρμοζόμενη ευδοκίμησε στις φιλόξενες λίμνες και ποτάμια της ξηράς.

Πριν από 370 εκ
Την ιδία εποχή, βρύα και φτέρες, τα πρώτα δηλαδή είδη χερσαίας χλωρίδας, άρχισαν να εξαπλώνονται στη γη. Πριν από 370 εκ χρόνια η χερσαία χλωρίδα πολλαπλασιάστηκε με εντυπωσιακούς ρυθμούς.
Η «Αρχαιοπτέρη» είναι το αρχαϊκότερο φυτο-δένδρο που ανακαλύφθηκε ποτέ και είναι 370 εκ ετών.
Τα παραποτάμια αυτά δάση, μετάλλαξαν σταδιακά την όψη της γης. Λίμνες και ποταμιά απέκτησαν οικοσύστημα, και μπορούσαν να γίνουν καταφύγιο κυνηγημένων θαλασσίων μορφών ζωής.
Η μετοικησία στα προστατευτικά γλυκά νερά λιμνών και ποταμών, θα ετοίμαζε το επόμενο στάδιο εξελικτικής επιβίωσης.
Όμως, η συχνή έλλειψη οξυγόνου σε περιόδους ξηρασίας, στα οικοσυστήματα του γλυκού νερού, δημιούργησε σταδιακά την ανάγκη ύπαρξης των πρώτων δίπνευστων όντων. Τα ονομάσαμε δίπνευστα γιατί δίπλα στα βράγχιά τους, ανέπτυξαν τους πρωτο-πνεύμονες, για την απευθείας χρήση του ατμοσφαιρικού οξυγόνου.
Εποχές παρατεταμένης ξηρασίας ανάγκασαν του πρόσφυγες των γλυκών νερών, να αναπτύξουν τα νέα αυτά προσόντα. Η τελική μετανάστευση των ειδών στην ξηρά, ήταν θέμα χρόνου… και χρόνος υπήρχε άφθονος! 
Τα δίπνευστα ή πνευμονόψαρα, που υπάρχουν ακόμα σήμερα στην περιοχή του Αμαζονίου, μας δείχνουν την ευκαιρία που άρπαξαν αυτοί οι μακρινοί πρόγονοί μας.
Πρόσφατη είναι η ανακάλυψη του απολιθωμένου δίπνευστου ΤΙΚΤΑΛΙΚΗ, που είναι απ’ τα πρώτα δίπνευστα είδη που πριν 375 εκ. χρόνια, έκανε το μεγάλο άλμα και πέρασε από το νερό στη ξηρά γη.
Η ζωή ήταν έτοιμη να αφήσει το ωκεάνιο λίκνο της.
Ο απολιθωμένος ακανθόστεγος που ανακαλύφθηκε στην Ανατολική Γροιλανδία (360 εκ ετών) έχει ήδη σχηματισμένα άκρα, με χέρια και δάχτυλα, όπως τα γνωρίζουμε σήμερα! Μήκους ενός μέτρου, έμοιαζε με ψάρι που όμως είχε χέρια αλλά και πόδια!
Τελικά αποδεικνύεται ότι τα ζώα αυτά, απομονωμένα για εκατομμύρια χρονιά στα αβαθή νερά, περισσότερο περπατούσαν στους ρηχούς βαλτότοπους παρά κολυμπούσαν.
Το 1992 στο νησί Βαλένθια δυτικά της Ιρλανδίας, βρεθήκαν τα αρχαιότερα τέτοια απολιθωμένα ίχνη ποδιών στον πλανήτη. Η ζωή στην ξηρά σημειώνει εκρηκτική αύξηση σε ποικιλία και προσαρμοστικότητα.

Το μεγάλο θανατικό!
Πριν από 250 εκ. χρόνια
Η ζωή όμως, είχε αρκετό ακόμα δρόμο μπροστά της, και οι μεγάλες πλανητικές καταστροφές, την εξανάγκαζαν συνεχώς σε νέα άλματα.
Πριν από 250 εκ χρόνια, συνέβη η μεγαλύτερη ηφαιστειακή έκρηξη που σημειώθηκε ποτέ στη γη, και που εξαφάνισε το 95% όλων των φυτών και λοιπών πλασμάτων ωκεανού και ξηράς στον πλανήτη!

Όμως, χωρίς αυτή την καταστροφή, θεωρείται βέβαιο πως τα θηλαστικά δεν θα είχαν εμφανιστεί στη γη.
50 εκ χρόνια πριν απ’ την εποχή των δεινοσαύρων, υπήρχαν τα ερπετο-θυλαστικά. Οι δεινόσαυροι είχαν μόνο έναν ισχνό και μικροσκοπικό εκπρόσωπο (τον μικρόσωμο Διαψίδη).
Το τι ακριβώς συνέβη, μας το δείχνουν δραματικά ευρήματα στα πετρώματα εκείνης της περιόδου, που μαρτυρούν τεράστιες ποσότητες μαύρης τέφρας, και που προδίδουν την αιτία του μεγάλου αφανισμού.

250 εκ. χρόνια πριν, μια τιτάνια εστιακή έκρηξη στα οροπέδια της Σιβηρίας… δημιούργησε μια ολόκληρη οροσειρά από λάβα με έκταση 2000 χιλιομέτρων και 4 χιλιομέτρων πάχος. Στην κεντρική Σιβηρία βρέθηκε λάβα 10.000 φορές περισσότερη απ’ αυτή που θα μπορούσε να βγάλει το ισχυρότερο γνωστό μας ηφαίστειο, αν ξερνούσε λάβα για 10.000 χρόνια!
Η ψηφιακή αναπαράσταση αυτής της έκρηξης, ξεπέρασε κάθε φαντασία! Τιτάνιες δυνάμεις στον πυρήνα της γης δημιούργησαν έκρηξη που τίναξε τη λάβα πολλά χιλιόμετρα ψηλά στον αέρα. 10 φορές ψηλότερα απ’ τις γνωστότερες σε μας εκρήξεις ηφαιστείου! Χιλιάδες πίδακες λάβας ταυτόχρονα ξερνούσαν ασταμάτητα λάβα που κατάστρεψε τα δάση της Σιβηρίας.
Τεράστιες χαράδρες με πλάτος 100 χιλιόμετρα και μήκος 1500 χιλιόμετρα είναι το σημερινό αποτύπωμα αυτού του κρατήρα που ξεπέρασε σε ροή λάβας κάθε φαντασία!
Πιθανή αιτία; Τεράστιες ποσότητες απ’ τον στερεό φλοιό της γης που εξ αφορμής της κίνησης των τεκτονικών πλακών, καταδυθήκαν μέχρι τον λιωμένο πυρήνα της γης προκάλεσαν μια εσωτερική έκρηξη του μάγματος, που βρήκε διέξοδο στην Δυτ. Σιβηρία.
Απελευθέρωσε στην ατμόσφαιρα  40 τρισεκατομμύρια τόνους άνθρακα, που θέρμανε σταδιακά τον πλανήτη, δημιουργώντας τις προϋποθέσεις της παγκόσμιας καταστροφής που ονομάσθηκε μέγα θανατικό.
Οι ωκεανοί θερμανθήκαν και το παγωμένο μεθανίου των πυθμένων τους διέφυγε μαζικά στην ατμόσφαιρα.
Η θερμοκρασία του πλανήτη αυξήθηκε 8 βαθμούς στον ισημερινό και 25 βαθμούς στους πόλους. Η ερημοποίηση επεκτάθηκε σχεδόν σ’ ολόκληρο τον πλανήτη. Μια κατακόρυφη πτώση του οξυγόνου στην ατμόσφαιρα ολοκλήρωσε το παγκόσμιο θανατικό. Το οξυγόνο απ’ το 30% έφτασε μόλις στο 10% και παρέμεινε εκεί για 100 εκατ. χρόνια! Τα ανθεκτικότερα ζώα ανάπνεαν με δυσκολία. Η ζωή χρειάστηκε περισσότερα από 100 εκ χρονιά για να ξαναεπανέλθει, αλλά θα ήταν εντελώς διαφορετική. Η εποχή των γιγάντιων ερπετών ή δεινοσαύρων είχε αρχίσει.
Τεραστία ζώα έκαναν την εμφάνισή τους
Όπως ο Απατόσαυρος 30 μέτρων μήκος ή ο Αλλόσαυρος το σαρκοφάγο τέρας. Και κάπου ανάμεσά τους… ο μικροσκοπικός πρόγονός μας.

Γιατί όμως οι δεινόσαυροι κυριάρχησαν μετά τον μεγάλο αφανισμό;
Το μυστικό βρίσκετε στην πρόσθετη αναπνευστική ικανότητα που ανέπτυξαν τα σαυροειδή στα 100 εκ χρόνια, που ακολούθησαν με χαμηλό οξυγόνο μετά το μεγάλο θανατικό.
Οι δεινόσαυροι ανέπτυξαν "διπλούς" πνεύμονες, που έκαναν την κατανάλωση οξυγόνου τρις φορές αποτελεσματικότερη απ’ αυτή των θηλαστικών. Το εκπληκτικό αυτό πλεονέκτημα το κληροδότησαν στα πουλιά, που θεωρούνται οι φυσικοί απόγονοι των δεινοσαύρων. Τα πουλιά με εξαιρετική ευκολία πετούνε σε μεγάλο υψόμετρο π.χ. πάνω απ’ τα Ιμαλάϊα, χωρίς να αντιμετωπίζουν αναπνευστικά προβλήματα.
Το 2003 έγινε μεγάλο συνέδριο στο Σιάτλ για το αναπνευστικό σύστημα των δεινοσαύρων.
Το αναπνευστικό πλεονέκτημα λοιπόν, δίνει αυτή τη φορά, εξήγηση όχι μόνο για την επιβίωση των δεινοσαύρων, αλλά και για την θεαματική τους ανάπτυξη και την κυριαρχία τους για 160 εκ χρόνια στον πλανήτη.
Το διάστημα αυτό είναι τόσο μεγάλο, που ο πλανήτης αυτός θα μπορούσε να χαρακτηρισθεί ως ο πλανήτης των δεινοσαύρων.

Πως επέζησαν όμως τα θηλαστικοειδή απ’ την ιδία αυτή αφανιστική περίοδο;
Τα θηλαστικοειδή ανέπτυξαν ένα λογιότερο αποτελεσματικό αλλά εντούτοις σωτήριο πλεονέκτημα. Ανέπτυξαν την διαφραγματική εισπνοή. Αυτό είχε σαν αποτέλεσμα να μικραίνουν τα οστέινα πλευρά (τοιχώματα) της θωρακικής κοιλότητα και να περιοριστούν ψηλά στην περιοχή του στήθους, για να επιτρέπουν την διαφραγματική αναπνοή!
Ταυτόχρονα από ωοτόκα, έγινα ζωοτόκα δηλαδή θηλαστικά. Ήταν ένα πλεονέκτημα που μας κληροδότησαν απ’ τα 100 εκατομμύρια χρονιά του χαμηλού οξυγόνου, που ενώ δεν ήταν τόσο αποτελεσματικό όσο των δεινοσαύρων, εντούτοις θα τους έδινε ένα μεγάλο πλεονέκτημα στο απώτερο μέλλον τους. 
Τα θηλαστικά με τα πλευρικά οστά περιορισμένα ψηλά στο στήθος, είχαν πια τη δυνατότητα να ξαπλώνουν στο πλάι και να θηλάζουν τα μικρά τους, αφιερώνοντας χρόνο και φροντίδα, έτσι αναπτύξαν  καλύτερες και στενότερες σχέσεις ανατροφής απογόνων.
Το αρχαιότερο εύρημα θηλαστικού, βρέθηκε στην Κίνα και είναι 125 εκ ετών δηλαδή καταμεσής της βασηλίας των δεινοσαύρων.
Το πλεονέκτημα της ζωοτοκίας σε ένα εχθρικό περιβάλλον είναι κατανοητό. Η μητέρα μπορεί ανά πασά στιγμή να ξεφύγει τον κίνδυνο μεταφέροντας μαζί της τον αναμενόμενο απόγονο της, κάτι που δεν μπορεί να κάνει με τα αυγά του ένα ωοτόκο ζώο.
Ταυτόχρονα η προστάτιδα μητέρα είχε γεννηθεί κι αυτό ήταν ένα εξαιρετικό άλμα εξέλιξης.
 
160 εκ πριν

Μια νέα καταστροφή χτύπησε τον πλανήτη.
Ένας μετεωρίτης με διάμετρο 12 χλμ χτύπησε την γη στη περιοχή του κόλπου του Μεξικού.  Αυτό (κατά μια άποψη) ήταν και το τέλος των δεινοσαύρων και η αρχή της κυριαρχία των θυλαστικών.
Τα μικρά θηλαστικά απαλλαγμένα απ' τους ανίκητους θηρευτές τους, βρήκαν ζωτικό χώρο ανάπτυξης. Στην συνέχεια, η ανάπτυξη του αντίχειρα, του εγκεφάλου και η μετωπική ή στερεοσκοπική (τρισδιάστατη) όραση, και τελικά (πολύ πρόσφατα) η ομιλία, οδήγησαν δεκάδες εκατομμύρια χρόνια μετά, σε είκοσι περιπου ανθρωποειδή… απ’ τα οποία επέζησε μόνο ο πλέον ευπροσάρμοστος.

64.000 χρόνια πριν
Το υπέρ-Ήφαιστο Τόμπα της Σουμάτρας επί 7 μέρες ξέρασε 1.000 φόρες περισσότερη λαβα απ' την έκρηξη της Αγ. Ελένης. Η γη σκεπάστηκε ολόκληρη από τέφρα και αέρια. Η παγκόσμια αυτή καταστροφή, εξάλειψε ότι απέμεινε απ' τα μεγαλόσωμα ζώα και ξεκίνησε την τελευταία εποχή των παγετώνων που έλιξε περίπου 55.000 χρόνια μετά, δηλαδή 10.000 χρόνια πριν. Στην τρομακτική αυτή περίοδο ο άνθρωπος επιβίωσε κυνηγώντας μέχρι εξαλείψεως τα Μαμούθ, φτάνοντας όμως και ο ίδιος στα όρια αφανισμού του, μια  και οι ειδικοί υπολογίζουν ότι με την λήξη του τελευταίου παγετώνα, σ' ολόκληρο τον πλανήτη δεν υπήρχαν περισσότεροι από 20.000 άνθρωποι!

M. Καλόπουλος