logo

fb youtube rss

Σύνδεση

BIBLIOTHIKI ALEXANDREIAS2

Περι καταστροφης της αλεξανδρινης βιβλιοθηκης Του Μ. Καλόπουλου

 Απ’ τον Θεοδώρητο (423-457) έχουμε την εξής τραγική περιγραφή: «Ο Πατριάρχης Θεόφιλος (391 μ.Χ) ανήρ πυκνός τας φρένας και ανδρείος το φρόνημα, την Αλεξάνδρου πόλη απ’ την ειδωλική ελευθέρωσε πλάνη, όχι μόνο εκ βάθρων ανέσπασε τα των ειδώλων τεμένη, αλλά και (τις απάτες) των εξεπατώντων ιερέων στους εξαπατημένους υπέδειξε μηχανήματα εκ χαλκού και εκ ξύλων...» (τα επιτεύγματα της πανέξυπνης ελληνικής τεχνολογίας, τα αριστουργηματικά δηλαδή τεχνουργήματα του ιερού αυτού πανεπιστημιακού εκθετηρίου, ο Θεόφιλος τα παρουσίασε σαν κατασκευάσματα μόνο για ιερατικούς εντυπωσιασμούς και απάτες!) «Όταν δε ανέβη (εννοεί όταν τελικά το 391 μ.Χ. επετέθη ο Θεόφιλος με υποχείριο του τον άξεστο θρησκομανή όχλο) εις τον ναόν του Σαράπιδος, ο οποίος απ’ τους απανταχού γης ναούς καθώς λέγουν τινές κάλλιστος και μέγιστος ητο... το μέγεθος όμως (ο Θεόφιλος) καταφρόνησε και έναν με πέλεκι εκκάλεσε πρόθυμα να επιπέσει στον Σάραπη. Καθώς δε εκείνος εχτύπησε ο Σάραπης δεξάμενος την πληγή, ούτε ωδύνησε ούτε φωνήν αφήκεν, άψυχος ων. Σε μικρά δε κομμάτια αυτό (το ξόανο) διέλυσαν και τα μεν παρέδωσαν στο πυρ, την δε κεφαλήν αυτού, δι’ όλης της πόλεως έσυραν και των προσκυνητών του παρατηρούντων, έμπροσθεν αυτών τα παθήματά του διακωμώδησαν. Παρόμοια δε οι απανταχού γης και θαλάσσης των δαιμόνων κατελύθησαν ναοί»! Θεοδώρητος εκκλησιαστικη ιστορια - επιστολη δαμασου τομ.5ος ΚΒ΄1245 (ή 320.167-321.16)

Μερικοί υποστηρίξουν ότι ή μεγάλη καταστροφή της βιβλιοθήκης έγινε, το 47 π.Χ. όταν ο στόλος του Ιουλίου Καίσαρος πυρπολήθηκε μέσα στο λιμάνι της Αλεξανδρείας

Ό Ιούλιος Καίσαρ στα Απομνημονεύματα του δεν αναφέρει καμία πληροφορία για την υποτιθέμενη καύση της βιβλιοθήκης.

Αντιθέτως μάλιστα εντυπωσιασμένος από την ωραιότητα του ρυμοτομικού σχεδίου και των κτηρίων της Αλεξανδρείας, αναφέρει, μεταξύ των άλλων ότι οι οικοδομές της Αλεξάνδρειας είναι κατασκευασμένες κατά τέτοιο τρόπο, ώστε δεν εγίνοντο εύκολα παρανάλωμα του πυρός. Αλλά και ό Ρωμαίος ιστορικός Ίρτιος που συμπλήρωσε το σύγγραμμα του Καίσαρος δεν αναφέρει τίποτε σχετικό με την υποτιθέμενη καύση της βιβλιοθήκης.

Ό πρώτος συγγραφεύς που αναφέρει την καύση της βιβλιοθήκης είναι ό Ρωμαίος ιστορικός Τίτος Λίβιος (ο όποιος μαζί με τον Τάκιτο και τον Σαλλούστιο αποτελούν την τριάδα των μεγάλων Ρωμαίων Ιστορικών), όταν ανέλαβε μετά το 29 π.Χ. να συγγράψει την Ιστορία της Ρώμης μέχρι την εποχή του.
Τίθεται λοιπόν το ερώτημα από που άντλησε τις πληροφορίες αυτές ο Λίβιος Τίτος αφού ο ίδιος δεν ήλθε ποτέ στην Ελλάδα για συγκέντρωση πληροφοριών και στοιχείων, όπως συνήθιζαν μέχρι τότε να πράττουν οι λόγιοι Ρωμαίοι. Είναι αξιόπιστα τα στοιχεία που παραθέτει στην Ιστορία του, μιας και οι κρίνοντες το έργο του απεφάνθησαν ότι ό Τίτος Λίβιος «στην επιθυμία του να γράψει μία ιστορία δεν πρόσεξε ούτε έλαβε διόλου υπ' όψιν του την αρχαιοδιφική έρευνα της εποχής του και των παλαιότερων γενεών. Ούτε παρέλαβε ή έκρινε σοβαρά τις διάφορες Ιστορίες που είχε στην διάθεση του, για να επισημάνει τις αποκλίσεις τους». τα έργα του είναι στο σύνολο τους αναξιόπιστα. Μετά από έναν αιώνα ό Ρωμαίος Σενέκας στο έργο του «De tranquillitate animi ix» αναφέρει την καύση της βιβλιοθήκης κάνοντας παραπομπή στην ιστορία του Τίτου Λίβιου. Δηλαδή αντιγράφει τα γραφόμενα του Λίβιου Τίτου χωρίς να εξετάσει την βασιμότητα των γραφομένων. Και εδώ συμβαίνει το έξης κωμικοτραγικό. "Όταν ό Λίβιος Τίτος γραφή για τον υποτιθέμενο εμπρησμό της βιβλιοθήκης ο Έλληνας Γεωγράφος Στράβων ευρίσκεται στην Αλεξάνδρεια βλέπει την βιβλιοθήκη εργάζεται σ' αυτήν και περιγράφει το μεγαλείο της!!!

Ό Έλληνας ιστορικός Δίων ό Κάσσιος (155 μ.Χ-235 μ.Χ), ο οποίος έγραψε την Ρωμαϊκή Ιστορία ως το 229 π.Χ στην ελληνική γλώσσα, χρησιμοποιώντας ως πήγες τα απομνημονεύματα του Αύγουστου, του Αδριανού, του Τάκιτου και του Τίτου Λίβιου, αναφέρει ότι, όταν πυρπολήθηκε ό στόλος του Ιουλίου Καίσαρα στο λιμάνι της Αλεξανδρείας εκάησαν μόνον οι αποθήκες του λιμένος του σίτου και οι συλλογές των βιβλίων που υπήρχαν εκεί για εξαγωγή. Το γεγονός αυτό φαντάζει ως το πλέον αληθινό, μιας και όλοι γνωρίζουν ότι ή Αλεξάνδρεια προμήθευε εις όλον τον κόσμο βιβλία πάπυρους και αντίγραφα βιβλίων.

Τον 2° αιώνα μ.Χ. ό Λατίνος γραμματικός Γέλλιος Αόλος στο σύγγραμμά του «Αττικές Νύχτες» αντιγράφοντας τους προηγούμενους, αναφέρει την πυρπόληση της βιβλιοθήκης, το ίδιο δε πράττει τον 4° αιώνα μ.Χ. και Ρωμαίος ιστορικός Αμμιανός Μαρκελλίνος (330 μ.Χ-395 μ.Χ.). Με λίγα λόγια δημιουργήθηκε μία βιβλιογραφία εκ του μηδενός. Από τους νεώτερους συγγραφείς ο τόμοι μιας και όπως αναφέρει, η βιβλιοθήκη κατεστράφη.

ο Ιούλιος Καίσαρ όχι μονό δεν ήταν υπεύθυνος για την υποτιθέμενη πυρπόληση της, αντιθέτως, εμπνεόμενος από το μεγαλείο της είχε την πρωτοβουλία να ίδρυση την πρώτη δημόσια βιβλιοθήκη στη Ρώμη.

Άλλωστε θυμηθείτε, ο Στράβων που διακρινόταν για τις βιβλιοφιλικές του ευαισθησίες επισκέφθηκε την βιβλιοθήκη μετά την αποχώρηση του Καίσαρα από την Αλεξάνδρεια χωρίς να κάνει οποιοδήποτε σχόλιο που να υπαινίσσεται έστω κάποια περιπέτεια της συλλογής της.

Τον 7ο αιώνα ο χαλίφης Ομάρ της Δαμασκού κατέλαβε την πόλη της Αλεξάνδρειας και διέταξε την καταστροφή των έργων της βιβλιοθήκης που έρχονταν σε αντίθεση με το Κοράνι. Οι στρατιώτες του έκαψαν όλα τα βιβλία εκτός από εκείνα του Αριστοτέλη. Τους πήρε 6 μήνες για να τα καταστρέψουν και μάλιστα χρησιμοποιούσαν τη φωτιά για να ζεστάνουν τα δημόσια λουτρά όπου διασκέδαζαν. Σ’ αυτήν την εκδοχή όμως, υπάρχουν ενστάσεις από τους μελετητές. Αφ ενός υπάρχει αναφορά για καταστροφή μόνο βιβλίων και όχι βιβλιοθήκης και αφετέρου, είναι  πολύ πιθανό  ο χριστιανός  συγγραφέας που μετέφερε την πληροφορία να παραποίησε εσκεμμένα την αλήθεια. Λένε δηλαδή οι μελετητές, ότι οι χριστιανοί  Ευρωπαίοι συγγραφείς του Μεσαίωνα, είχαν κάθε λόγο να λοιδορήσουν τους Μωαμεθανούς εχθρούς τους.

 

Μ. Καλόπουλος

Κράτα το