logo

fb youtube rss

Σύνδεση

Η αντίληψη πως η ψυχή υπάρχει χωριστά και έξω από το σώμα προέρχεται από την πλέον πρώιμη περίοδο της αγριότητας. Η βάση γι’ αυτή την αντίληψη είναι αρκετά καθαρή. Όταν κοιμόμαστε η ψυχή φαίνεται να φεύγει από το σώμα και να περιπλανιέται στα όνειρα.

Στην κλασσική ανθρωπολογική μελέτη για την προέλευση της μαγείας και της θρησκείας ο Sir James Frazer γράφει:

«Ένας άγριος δύσκολα συλλαμβάνει τη διαφορά μεταξύ του φυσικού και του υπερφυσικού, που συχνά αντιλαμβάνονται οι πιο προχωρημένοι άνθρωποι. Γι’ αυτόν ο κόσμος σε μεγάλο βαθμό έχει δημιουργηθεί από υπερφυσικούς παράγοντες, πράγμα που σημαίνει από όντα που λειτουργούν με παρορμήσεις και κίνητρα σαν και τα δικά του. Σε ένα κόσμο τόσο φανταστικό δε βλέπει κανένα όριο στην δυνατότητα επηρεασμού των πηγών της φύσης για δικό του όφελος. Προσευχές, υποσχέσεις ή απειλές μπορεί να του εξασφαλίσουν καλό καιρό και μια επαρκή σοδειά από τους θεούς. Και αν τότε δε χρειάζεται να κάνει έκκληση σε κανένα ανώτερο ον, αυτός ο άγριος κρατάει για τον εαυτό του όλες τις απαραίτητες δυνάμεις για να εξασφαλίσει την καλή διαβίωση του εαυτού του και των πιστών».

 

Η ΙΔΕΑ ΤΗΣ ΨΥΧΗΣ

 

http://www.marxismos.com/content/view/37/49/

Η αντίληψη πως η ψυχή υπάρχει χωριστά και έξω από το σώμα από το σώμα προέρχεται από την πλέον πρώιμη περίοδο της αγριότητας. Η βάση γι’ αυτή την αντίληψη είναι αρκετά καθαρή. Όταν κοιμόμαστε η ψυχή φαίνεται να φεύγει από το σώμα και να περιπλανιέται στα όνειρα. Προεκτείνοντας κάτι τέτοιο, η ομοιότητα μεταξύ θανάτου και ύπνου («ο δεύτερος εαυτός του θανάτου» όπως ονόμασε τον ύπνο ο Σαίξπηρ) πρόκρινε την ιδέα πως η ψυχή θα μπορούσε να συνεχίσει να υπάρχει και μετά το θάνατο. Έτσι οι πρώτοι άνθρωποι συμπέραναν πως υπάρχει κάτι μέσα τους που είναι ξεχωριστό από το σώμα τους. Αυτή είναι η ψυχή, η οποία διατάζει το σώμα και μπορεί να κάνει όλων των ειδών τα απίστευτα πράγματα, ακόμα και αν το σώμα κοιμάται. Παρατήρησαν επίσης πως λόγια σοφίας βγαίνουν από τα στόματα των ηλικιωμένων ανθρώπων και συμπέραναν πως, αν και το σώμα φθείρεται, η ψυχή εξακολουθεί να ζει. Για τους ανθρώπους οι οποίοι ήταν συνηθισμένοι στην ιδέα της μετανάστευσης, ο θάνατος φαινόταν σαν η μετανάστευση της ψυχής, η οποία χρειαζόταν τροφή και τα απαραίτητα για το ταξίδι.

 

Στην αρχή αυτά τα πνεύματα δεν είχαν καμιά συγκεκριμένη κατοικία. Απλώς περιπλανούνταν κάνοντας συνήθως φασαρία, κάτι που υποχρέωνε τους ζωντανούς να προχωρούν σε ασυνήθιστες αποστάσεις ώστε να τα ικανοποιήσουν. Εδώ βρίσκεται η προέλευση των θρησκευτικών τελετών. Τελικά κυριάρχησε η άποψη πως η βοήθεια προς αυτά τα πνεύματα μπορεί να εξασφαλιστεί μέσω της προσευχής. Σε αυτό το στάδιο η θρησκεία (μαγεία), η τέχνη και η επιστήμη δεν ήταν καθόλου διαφοροποιημένες.

 

Οι πρώιμοι άνθρωποι, μην έχοντας τα μέσα για να εξασφαλίσουν πραγματική ισχύ πάνω στο περιβάλλον τους, προσπάθησαν να πετύχουν σους σκοπούς τους μέσω των μαγικών σχέσεων με τη φύση και έτσι να της υποβάλουν τη θέληση τους. Η στάση των πρωίμων ανθρώπων προς τα πνεύματα - θεούς και προς τα «φετίχ» ήταν τελείως πρακτική. Οι προσευχές είχαν σκοπό να φέρουν αποτελέσματα. Ένας άνθρωπος θα μπορούσε να φτιάξει ένα είδωλο με τα ίδια του τα χέρια και να πέσει μπρούμυτα να το προσκυνήσει. Αλλά αν δεν ερχόταν το αναμενόμενο αποτέλεσμα, θα μπορούσε να το καταραστεί ή να το χτυπήσει, έτσι ώστε να καταφέρει δια της βίας αυτό που απέτυχε να καταφέρει με τα παρακάλια. Σε αυτόν τον παράξενο κόσμο των ονείρων και των φαντασμάτων, αυτό τον κόσμο της θρησκείας, το πρωτόγονο μυαλό έβλεπε οτιδήποτε γινόταν σαν το αποτέλεσμα αόρατων πνευμάτων. Κάθε θάμνος και ρυάκι ήταν ένα ζωντανό πλάσμα, φιλικό ή εχθρικό. Κάθε τυχαίο γεγονός, όνειρο, πόνος ή αίσθηση οφειλόταν σε ένα πνεύμα. Οι θρησκευτικές ερμηνείες κάλυπταν το κενό που άφηνε η απουσία της γνώσης των νόμων της φύσης. Ακόμα και ο θάνατος δεν γινόταν αντιληπτός ως μια φυσική κατάσταση αλλά σαν το αποτέλεσμα κάποιας επίθεσης από κάποιον θεό.

 

Για το συντριπτικά μεγαλύτερο μέρος της ύπαρξης του ανθρώπινου γένους, τα μυαλά των ανθρώπων ήταν γεμάτα από τέτοιου είδους πράγματα. Και όχι μόνο σε αυτό που ο κόσμος αρέσκεται να περιγράφει με τον όρο πρωτόγονες κοινωνίες. Παρομοίου είδους δεισιδαιμονίες συνεχίζουν να υπάρχουν, με ελάχιστα διαφοροποιημένο προσωπείο, μέχρι και σήμερα. Κάτω από την λεπτή επίστρωση του πολιτισμού καραδοκούν πρωτόγονες και παράλογες τάσεις και ιδέες, οι οποίες έχουν τις ρίζες σε ένα μακρινό παρελθόν που έχει μισοξεχαστεί, αλλά δεν έχει ακόμα ξεχαστεί. Ούτε και θα μπορέσει τελικά να ξεριζωθεί από την ανθρώπινη συνείδηση μέχρι οι άνθρωποι να κατακτήσουν τον πλήρη έλεγχο πάνω στις συνθήκες της ύπαρξης τους.



{backbutton}